Ziarna szarłatu – niedoceniona skarbnica zdrowia

Szarłat inaczej amarantus – to roślina o bardzo długiej historii. Jest jedną z najstarszych roślin uprawnych. W Polsce raczej słabo znana – a szkoda, gdyż jest to roślina cenna i użyteczna, o bardzo szerokim obszarze zastosowań.


Dlaczego jest tak dobry?

Badania wykazały, że nasiona amarantusa pod względem właściwości odżywczych – znacznie przewyższają większość tradycyjnych zbóż. Skład chemiczny amarantusa, zarówno jego nasion jak i części zielonych, predestynuje tę roślinę do szerokiego wykorzystania w diecie człowieka.

Białko

Przede wszystkim, jest to produkt wysokobiałkowy, w dodatku zawierający białko o szczególnych właściwościach: pełnowartościowe, o wysokiej strawności i wyrównanym składzie aminokwasowym.

Ziarna amarantusa nie zawierają glutenu, więc stanowią cenny składnik diety bezglutenowej

Skrobia

Nasiona amarantusa są bogate w lekkostrawną i łatwo przyswajalną skrobię. Zależnie od gatunku, zawartość skrobi w nasionach tej rośliny wynosi 48–69%. Skrobia amarantusa wyróżnia się w szczególności bardzo małą średnicą ziarna (1–3 µm), co stwarza perspektywy dla jej zastosowania m.in. także w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym.

Tłuszcz

Występuje w większych ilościach, niż w zbożach i kukurydzy, zawiera głównie cenne żywieniowo kwasy nienasycone (kwas oleinowy), w tym również wielonienasycone, m.in. kwas linolowy, niezbędny dla organizmu ludzkiego.

Skwalen

Wzmacnia odporność immunologiczną organizmu, a także pełni rolę „odtrutki” – usuwa z organizmu wszelkiego rodzaju niepolarne ksenobiotyki, np. pestycydy. Silny antyoksydant.

Błonnik Pokarmowy

Występuje w znacznych ilościach w ziarnie amarantusa, zwiększa wypełnienie jelit, pobudza ich ukrwienie i perystaltykę, spowalnia wchłanianie tłuszczu i glukozy, wiąże i przyspiesza wydalanie z przewodu pokarmowego szeregu substancji szkodliwych dla zdrowia, tworzy podłoże dla rozwoju korzystnej mikroflory bakteryjnej. Błonnik pokarmowy jest cennym składnikiem diet przeciwnowotworowych.

Ze składników mineralnych w nasionach amarantusa w dużych ilościach występują wapń, fosfor, potas i magnez. Znacząca jest też zawartość żelaza i sodu. Zawartość witamin w nasionach amarantusa jest zbliżona do zbóż.


Jakie ma działanie lecznicze?

Dzięki wyjątkowo wysokiej wartości odżywczej, cennym właściwościom dietetycznym, a nawet leczniczym, może być wartościowym komponentem szeregu wyrobów specjalnych, przeznaczonych m.in. dla :

  • wegetarian
  • alergików
  • chorych na celiakie
  • ze schorzeniami miażdżycowymi
  • rekonwalescentów i sportowców

Lekarze i dietetycy zalecają spożywanie szarłatu także kobietą w ciąży i w czasie połogu (ze względu na wysoką zawartość żelaza i bardzo dobry skład aminokwasowy białka) oraz osobom starszym. Szczególnie dla tych ostatnich bardzo ważna jest minimalna zawartość cholesterolu oraz zdolność do obniżania poziomu cholesterolu we krwi. Poza tym stwierdzono, że podawanie amarantusa osobom starszym wzmacnia u nich pamięć i system nerwowy, hamuje rozwój gruźlicy i wrzodów żołądka.
Wywar otrzymywany z całych roślin używany jest jako środek o działaniu ściągającym, aseptycznym i gojącym. Amarantus stosuje się też w leczeniu takich schorzeń, jak zapalenie gardła, zapalenie błony śluzowej żołądka oraz krwotok

Jak wykorzystuje się amarantus?

Własciwości amarantusa znane sa od bardzo dawna.

Szarłat na całym świecie z powodzeniem wykorzystywany jest jako element diety. W Polsce od lat znane są ekspandowane nasiona szarłatu, tzw. popping, podobny do dmuchanego ryżu. Jest to produkt neutralny w smaku, chętnie jedzony z jogurtem czy kefirem. Nasiona amarantusa wykorzystywane są także do produkcji kasz, płatków czy też mąki. Dodatkowo podejmowano próby wzbogacenia nasionami amarantusa jogurtów czy produktów przemysłu cukierniczego (np. sezamków), ale przede wszystkim badano możliwość wykorzystania szarłatu jako dodatku do pieczywa. Amarantus ze względu na wysoką zawartość składników odżywczych jest bardzo wartościowym dodatkiem do pieczywa.

Badania wykazały, że niewielki dodatek mąki z szarłatu korzystnie wpływa na właściwości ciasta chlebowego i gotowego pieczywa, powoduje przedłużenie jego świeżości, a przede wszystkim wzbogaca je w wysokowartościowe składniki pokarmowe.

Czy może być uprawiany w Polsce?

Kilka lat temu podjęto próbę uprawy amarantusa w Polsce, gdyż nasze warunki klimatyczne sprzyjają wegetacji tej rośliny. Największym powodzeniem cieszy się odmiana dająca nasiona, uprawiana i zbierana podobnie, jak inne zboża.

Dzisiaj istnieje już kilka polskich odmian, dopuszczonych do obrotu, a pozyskane ziarna i wyroby na bazie amarantusa można kupić w sklepach ze zdrową żywnością.

Przepisy na dania z aramantusem

Racuchy amarantusowe

Składniki:

  • 18 dag mąki z amarantusa
  • szczypta drożdży
  • 1 cebula
  • kilka łyżek oliwy
  • przyprawy: sól, suszone zioła tymianek, majeranek.

Wykonanie: cebulę obrać, cienko pokroić i udusić na oliwie. Wymieszać z przyprawami, mąką z amarantusa i z ciepłą wodą, której dodać tyle, aby ciasto miało konsystencję gęstej śmietany. Zostawić ciasto do wyrośnięcia na 10-15 minut. Małe porcje ciasta kłaść łyżką na rozgrzaną na patelni oliwę i smażyć racuchy na złoto-brązowy kolor.

Bułeczki francuskie z amarantusem

Składniki:

  • 2 filiżanki mąki pszennej,
  • 1 filiżanka mąki z amarantusa,
  • szczypta soli,
  • 3 łyżeczki masła lub margaryny,
  • 1-2 filiżanki wody,
  • 2-3 łyżeczki drożdży

Wykonanie: Mąkę przesiać i wymieszać z solą. Dodać rozdrobnione masło lub margarynę. Drożdże rozpuścić w ciepłej wodzie i odstawić na 10 minut. Wymieszać mąkę z drożdżami i wyrobić ciasto. Ciasto odstawić na 45-60 minut. Formować małe bułeczki i układać na wysmarowanej tłuszczem blasze. Zostawić na następne 30-40 minut. Piec w piekarniku w temperaturze 180 oC przez 40 minut.

Zupa amarantusowo-porowa

Składniki:

  • 20 dag poppingu (czyli prażonych nasion z amarantusa),
  • 1 litr wywaru z jarzyn,
  • 1 cebula,
  • 1 por,
  • 2 łyżki oliwy,
  • przyprawy: sól, pieprz, gałka muszkatołowa, posiekany szczypiorek.

Wykonanie: Ugotować popping przez 10 minut w wywarze z jarzyn na małym ogniu. W tym czasie pokroić oczyszczoną cebulę w drobną kostkę i por w krążki. Udusić na patelni z oliwą. Dodać do gotującej się zupy i razem gotować jeszcze przez kilka minut. Przyprawić ziołami i posiekanym drobno szczypiorkiem.

Sałatka ziemniaczana

Składniki:

  • 80 dag ziemniaków
  • 1 cebula
  • 2 ogórki małosolne
  • 4 łyżki poppingu
  • 2 łyżki oliwy tłoczonej na zimno
  • 1 łyżka musztardy
  • 3 łyżki soku z cytryny, przyprawy: sól, pieprz, oregano.

Wykonanie: Ziemniaki ugotować w łupinach. Cebulę drobno pokroić w kostkę i wymieszać z musztardą, sokiem z cytryny, solą, pieprzem, ziołami i poppingiem. Ziemniaki po ostudzeniu pokroić w plastry i wymieszać z tak przygotowanym sosem dodając oliwy. Dodać też pokrojone w kostkę ogórki. Podawać w salaterce udekorowane natką z pietruszki i plastrem cytryny.

Amarantus z warzywami

Składniki:

  • 20 dag nasion amarantusa
  • 3/4 litra wody
  • 2 łyżki oliwy
  • 3 marchewki
  • 2 pory
  • seler
  • pietruszka
  • strąk papryki
  • 3 ziemniaki
  • przyprawy: sól, pieprz, tymianek

Wykonanie: Nasiona amarantusa zagotować w potrójnej ilości wody i gotować przez około 15 minut. Warzywa oczyścić i pokroić w kostkę. Na głębokiej patelni rozgrzać oliwę i wrzucać kolejno pokrojone w drobną kostkę ziemniaki, marchewkę, pietruszkę, selera, pory, paprykę. Obsmażyć. Zalać wodą i dusić pod przykryciem około 25 minut. Pod koniec duszenia wymieszać z ugotowanym amarantusem. Dusić jeszcze dodając przypraw około 10 minut.

Snak amarantusowy z orzechami

Składniki:

  • 4 łyżki miodu lub dla wegan syropu kukurydzianego lub innego,
  • 1 łyżka masła lub margaryny,
  • 1 filiżanka posiekanych orzechów ziemnych lub włoskich, 1 filiżanka poppingu.

Wykonanie: Miód lub syrop i masło lub margarynę lekko podgrzać. Dodać orzechy i popping. Dobrze wymieszać. Masę rozprowadzić cienką warstwą na blasze i przycisnąć deseczką. Po ostygnięciu kroić na małe kawałki.

SMACZNEGO!

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Gadu-Gadu Live
  • Twitter
  • Wykop
  • Śledzik

, ,

Jedna odpowiedź na Ziarna szarłatu – niedoceniona skarbnica zdrowia

  1. dayteq 29 czerwca 2013 at 10:18 #

    Ooo bardzo przydal mi sie ten artykul! ;D

Pozostaw odpowiedź dayteq Click here to cancel reply.